شدن پارسیها یکى از وقایع مهم تاریخ قدیم است.
اینها دولتى تأسیس کردند، که عالم قدیم را، باستثناى دو ثلث یونان، در تحت تسلط خود درآورد و وقتى هم، که منقرض شد، پارسیها از عرصه تاریخ خارج نشدند، بلکه در مدت 25 قرن مکرر بلندیها و پستیها پیموده همواره از اوج بحضیض و از حضیض باوج رفتند. افتادند و برخاستند، باز افتادند و برخاستند، ولى از صحنه ایران بانى و گاهیهم جهاندارى خارج نشدند. این بود، که اسم
یا تاریخ، ثبت شد و از عهد قدیم تا امروز در خارج ایران پارس ،« جریده عالم » آنها بدوام بر یافرس و یاپرس (با یک تصحیف جزئى در زبانهاى مختلف) قائم مقام نام ایران گردیده. پارسیها مردمانى هستند آریانى نژاد، که معلوم نیست کى بفلات ایران آمدهاند، در کتیبههاى آسورى از قرن نهم ق. م از مردم پارسواش ذکرى شده و این مردم در «4» و پراشک «3» و هممل «2» بعض محققین مانند راولینسن .«1» طرف دریاچه اورمیه میزیستهاند عقیده داشتند، که مردم پارسواش همان پارسیها بودند، ولى عجالۀ محقق نیست، که چنین باشد. بعد پادشاهان آسور تا 691 ق. م دیگر ذکرى از پارسواش، نمىکنند و در این سنه باز کتیبه
آسورى گوید، که در جنگ خلوله مردمان پارسواش، انزان و اللیپى به عیلامیها کمک میکردند. بنابراین بعض محققین مانند پراشک باین عقیدهاند، که مردم پارسوا از شمال بجنوب رفته در مملکتى، که بعدها بمناسبت نام این مردم موسوم به پارس گردید، برقرار شدند. بهرحال از 713 ق. م) و آسور حیدین، که در - کتیبههاى آسورى معلوم است، که در زمان شلمنصر ( 731
662 ق. م سلطنت داشت، پادشاهان یا امراء پارسواش تابع آسور بودهاند. پس از آن، چنانکه در 633 ق. م) پارس را تابع ماد کرد. هرودوت گوید (کتاب - تاریخ ماد گذشت، فرورتیش ( 655 اول، بند 125 ): پارسیها بشش طایفه شهرى و دهنشین و چهار طایفه چادرنشین تقسیم شدهاند. شش طایفه اولى اینهایند:
پاسارگادیان، مرفیان، ماسپیان، پانتالیان، دروسیان، گرمانیان و چهار طایفه دومى اینها: دائیها، مردها، دروپیکها، ساگارتیها. از طوایف مذکوره سه طایفه اولى بر طوایف دیگر برترى دارند، و دیگران تابع آنها میباشند. بنابراین گفته هرودوت، بعض محققین گمان کردهاند، که سه طایفه اولى آریانى بودهاند و طوایف دیگر آریانیهائى، که با بومیهاى اولى این سرزمین مخلوط شده
بودند. راجع بطایفه گرمانیان تصور میکنند، که همان کرمانیاناند. در میان طوایف چادرنشین اسمى ذکر میشود، که جالب توجه است، مقصود طایفه دائىها است و چنین بنظر میاید، که اینها سکائى بودهاند، زیرا طایفهاى از سکاها، که در شمال گرگان و در ساحل جنوب شرقى دریاى خزر سکنى داشتند، موسوم به داه یا بزبان آوستائى (داا) بودند و بودن طایفه سکائى در پارس میرساند، که استیلاى سکاها در شمال شرق ایران دامنه ممتدى داشته و تا حدود پارس هم این دامنه کشیده بود. بعضى
ولى مؤلف مدرکى براى این عقیده بدست نیاورده. «1» ، دروپیکها را هم سکائى دانستهاند عده طوایف پارسى دوازده است، ولى  کرنفون گوید (تربیت کوروش، کتاب اول فصل دوم اسامى طوایف را ذکر نمیکند. ممکن است، که دو طایفه دیگر بعدها بر طوایف دهگانه (مذکورهرودوت) افزوده باشد.