ﺑﺰرگ ﺷﺪن ﻣﺎد در ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﺸﺮق ﻗﺪﯾﻢ داراى اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ، ﭼﻪ ﺗﺎ آﻧﺰﻣﺎن ﺑﺮﺗﺮى در آﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ ﺑﺎ
ﻣﻠﻠﻰ ﺑﻮد، ﮐﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻧﮋادﺷﺎن ﻣﺤﻘﻘﺎ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﮕﺸﺘﻪ، وﻟﻰ زﺑﺎﻧﺸﺎن از زﺑﺎﻧﻬﺎى ﻣﻠﺘﺼﻖ اﺳﺖ، ﻣﺎﻧﻨﺪ
ﺳﻮﻣﺮﯾﻬﺎ، ﻋﯿﻼﻣﻰﻫﺎ، و ﺷﺎﯾﺪ ﻫﯿﺖﻫﺎ و ﻏﯿﺮﻫﺎ، ﯾﺎ ﺑﺎ ﻣﻠﻞ ﺳﺎﻣﻰﻧﮋاد. ﻣﺎدﯾﻬﺎ، ﺑﺮاى ﺑﺎر ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ، ﺗﺴﻠﻂ
ﻣﺮدﻣﺎن ﺳﺎﻣﻰﻧﮋاد را در آﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ ﻣﺘﺰﻟﺰل ﮐﺮده ﺷﺎﻟﻮده ﺑﺮﺗﺮى آرﯾﺎﻧﻬﺎى اﯾﺮاﻧﻰ را در ﻣﺸﺮق
ﻗﺪﯾﻢ رﯾﺨﺘﻨﺪ و دوﻟﺖ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻰ ﮐﺎرى را، ﮐﻪ ﻣﺎد ﺷﺮوع ﮐﺮده ﺑﻮد، اداﻣﻪ داد. اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﯾﮑﻰ از ﺟﻬﺎﺗﻰ اﺳﺖ، ﮐﻪ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ دوره ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﻰ را ﻣﺘﻤﻢ دوره ﻣﺎدى ﻣﻰداﻧﻨﺪ. ﮐﻠﯿﮥ، ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﮔﻔﺘﻪ
ﺷﺪ، ﺑﺎ اﻧﻘﺮاض دوﻟﺖ ﻣﺎد ﻫﯿﭻﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ اﺳﺎﺳﻰ در ﺳﯿﺎﺳﺖ داﺧﻠﻪ ﯾﺎ ﺧﺎرﺟﻪ اﯾﺮان روى ﻧﺪاد، ﻓﻘﻂ
ﯾﮏ ﺳﻠﺴﻠﻪ اﯾﺮاﻧﻰ ﺟﺎى ﺳﻠﺴﻠﻪ اﯾﺮاﻧﻰ دﯾﮕﺮ را ﮔﺮﻓﺖ و ﭘﺎرﺳﻰﻫﺎ ﻫﻤﺎن ﻧﻘﺸﻪ دوﻟﺖ ﻣﺎد را، ﮐﻪ
ﻣﻰﺧﻮاﺳﺖ ﺧﻮد را ﺑﺪرﯾﺎﻫﺎ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ، ﺗﻌﻘﯿﺐ و اﺟﺮا ﮐﺮدﻧﺪ. اﻣﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺎدﯾﻬﺎ ﻣﻰﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺑﺪرﯾﺎﻫﺎ
 ﺑﺮﺳﻨﺪ، ﮔﺬﺷﺘﻪ از وﻗﺎﯾﻌﻰ، ﮐﻪ ذﮐﺮ ﺷﺪ، از اﯾﻦﺟﺎ ﻧﯿﺰ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ،
ﮐﻪ ﻟﻮﺣﻪﻫﺎى ﻧﺒﻮﻧﯿﺪ ﭘﺎدﺷﺎه ﺑﺎﺑﻞ، ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ آﺳﯿﺐ ﯾﺎﻓﺘﻪ، ﺑﺎز ﻣﻰرﺳﺎﻧﺪ، ﮐﻪ اژدﻫﺎك ﻗﺒﻞ از
ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﮐﻮروش، در ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﻌﺮّﺿﻰ ﺧﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻞ ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﺣﻤﺎة در ﺳﻮرﯾﻪ راﻧﺪه ﺑﻮد. از
اﯾﻦﺟﺎ ﻣﻨﻄﻘﻰ اﺳﺖ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﮐﻨﯿﻢ، ﮐﻪ دوﻟﺖ ﻣﺎد، ﻗﺒﻞ از اﻧﻘﺮاﺿﺶ، ﻗﺪرت ﺣﯿﺮتاﻧﮕﯿﺰى از ﺧﻮد
ﺑﺮوز داده، در ﻣﺮﺣﻠﻪ اوﻟﻰ ﺑﺎﺑﻞ را ﺗﻬﺪﯾﺪ ﻣﻰﮐﺮده و ﻗﯿﺎم ﮐﻮروش ﻣﻮﻗﺘﺎ آﺳﯿﺎى ﻏﺮﺑﻰ را از ﺣﻤﻼت
آرﯾﺎﻧﻬﺎى اﯾﺮاﻧﻰ ﺧﻼﺻﻰ ﺑﺨﺸﯿﺪه. ﺧﻼﺻﻪ آﻧﮑﻪ ﻣﺎدﯾﻬﺎ ﻋﻬﺪ ﺟﺪﯾﺪى در ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﺸﺮق ﻗﺪﯾﻢ اﻓﺘﺘﺎح
ﮐﺮدﻧﺪ، ﮐﻪ ﺗﺎ آﻣﺪن اﺳﮑﻨﺪر ﺑﺎﯾﺮان اﻣﺘﺪاد ﯾﺎﻓﺖ.