پس از قتل اردوان اردشیر به ویشتاسپ، که والى باختر بود، پرداخت. توضیح آنکه قشونى بر ضد
او فرستاد، ولى جنگ، باوجود اینکه طولانى و خونین بود، نتیجه نداد. بعد اردشیر قشون بیشترى
جمع کرده بازبا ویشتاسپ جنگیدو این دفعه غالب آمد (حوالى 463 ق. م). این فتح سلطنت
اردشیر را بر تمام ممالک وسیعه ایران مسلم داشت. سپس اردشیر خواست اصلاحاتى کند، تا از
جنگهاى خانگى مصون بماندو با این مقصود ولاتى را، که بر علیه او بودند، تغیر اده کسانى
را، که طرفدار او لایق بودند، بیالات فرستاد. بعد اصلاحاتى نیز در مالیهو قشون اجراء،
خرابیهاى زمان پدر خود را ترمیمو از تعدیات جلوگیرى کرد. کلیۀ اردشیر را مورخین چنین
توصیف کردهاند، که میخواسته اسباب امنیتو آسایش مردم را فراهم کند، ولى تا چه اندازه در
این راه موفق شده، معلوم نیست. اصولا اطلاعات ما بر وقایع مذکوره خیلى کم استو اخبار
گوناگون، که ذکر شد، همینقدر میرساند، که در واخر سلطنت خشیارشا حکومت شاه رو بضعف
گذاردهو خودسرى در مرکزو ایالات شروع شده بود. این اخبار مؤید نظرى است، که بالاتر
راجع به خشیارشا ذکر شد صفحه (905). بهرحال قتل خشیارشا، کشته شدن داریوشو جنگ
اردشیربا ویشتاسپ از وقایعى است، که جلب توجه میکند، زیرا در دوره هخامنشى اینگونه
پیشآمدها تا این زمان نظیر نداشت. بنابراین باید گفت، که در زمان خشیارشا، پس از شش یا
هفت سال ابتداى سلطنت او، ایران در مرحله جدیدى داخل گشته: ا زمان تأسیس دولت ماد تا
اینوقت ایران همواره توسعه میافتو بر قدرتش مىافزود، ولى از این زمان انحطاط
شروع میشودو نه فقط ایران دیگر بسط نمىیابد، بل ایالات اروپائى، یعنى تراکیهو مقدونیه را گم
میکندو در آسیا و افریقا هم شورشهائى پىدرپى در ایالات روى میدهد. بنابراین میتوان گفت،
که دوره مادىو دوره اول پارسى، یعنى دو دورهاى، که متمم یکدیگرند، بدو قسمت متمایز
تقسیم میشوند: تا وایل سلطنت خشیارشا و از این زمان ببعد.بنابر آنچه راجع ابتداى سلطنت اردشیر ذکر شد، باید گفت، که او در 464 ق.م بر تخت نشسته و
نلدکه هم در کتابش همین سنه را ذکر کرده (تتبعات تاریخى راجع بایران قدیم، صفحه 78).
از وقایع سلطنت اردشیر اول آمدن تمیستوکل بدربار ایران است. اگرچه اینواقعه در جنب وقایع
دیگر اهمیتى ندارد، ولى چون این قضیه در ابتداى سلطنت اردشیر روى ادهو میخواهیم، تا
ممکن است، وقایع را بترتیب تاریخ ذکر کنیم؛ این قضیه را هم ذکر کرده بعد بوقایع دیگر، که
بمراتب مهمتر است، خواهیم پرداخت..