وقایع داخلى ایران را پىدرپى ذکر کردیم، تا بعد، که بروابط ایرانو یونان رسیدیم، وقایع آن را مرتّبا شرح دهیم «1». پس از بهرهمندى تیسافرن در گرفتن پىسوتنس
داریوش بوعده خود وفا کرده او را والى لیدیهو فرنباذ را والى ایالتی کرد، که در ساحل
هلّسپونت واقع بود «2». در این زمان، چنانکه بالاتر گذشت، جنگهاى درونى یونان شروع شده
بودو آتنو اسپارت با ابرامى هرچه تمامتر باهم مىجنگیدندو هر یک از طرفین میخواستند براى
غلبه بر دیگرى کمکى از ایران بگیرند، ولى تیسافرن از بدو ورود بیالت خود سیاست خود را بر
این قرار اد، که تا ممکن است بهیچکدام از طرفین کمک نکند و، اگر دید طرفى دارد فائق
میآید، بطرف دیگر کمک کند، تا زمانى که طرف قوى ضعیف گرد و، چون ضعیف بواسطه
کمک ایران قوى شد، از رسانیدن کمک دریغ دارد، ت باز از قوت او بکاهد و بدین منوال نه
غالب معلوم گردو نه مغلوب و جنگ هم به درزا کشد. تیسافرن چنین حساب مىکرد، که در
نتیجه جنگ طولانى یونان بقدرى ناتوان خواهد گشت، که هیچیک از دول آن دیگر در فکر
حمله بمستملکات ایران در آسیاى صغیر نخواهد بود.
بنابراین سیاست در وایل جنگ مزبور تیسافرن چنین تشخیص اد، که ایران هیچگونه کمکى به
آتن یا اسپارت نکرده آنها را بخود واگذاردو داریوش همبا این نظر موافق بود، ولى پس از آنکه
سفر جنگى آتنىها بجزیره سیسیل کاملا بعدم بهرهمندى آنها خاتمه یافت، تیسافرن بدربار ایران
پیشنهاد کرد، که دولت به اسپارتیها کمک بکند. جهات این پیشنهاد چنین بود: اولا آتن در دریاها
بر اسپارت برترى داشت و مانع بود از اینکه مستعمرات یوانى در آسیاى صغیر در تحت اطاعت
ایران درآیند، از طرف دیگر دربار ایران نمیخواست از باج مستعمرات یوانى صرفنظر کندو از
ولات خود آن را مطالبه میکرد. ثانیا لیکون آتنىو سپاهیان اجیر آتن به پىسوتنس، بر ضد داریوش کمک کرده بودندو آمرگس پسر پىسوتنس، که با داریوش مخالفت میکرد، با
سپاهیان آتنى در جزیره یازس نشسته بود. بالاخره ایرانىها خوب بخاطر داشتند، که زحمات وارده بر آنها ا زمان داریوش اول
تا آن روز، با پیشقدمى آتنىها شروع مىشدو غالبا موافق منظور آنها خاتمه مىیافت.