دﯾﻮﮐﺲ ﭘﺴﺮ ﻓﺮااورﺗﺲ «3» دﻫﻘﺎﻧﻰ ﺑﻮد، ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﺋﺮ ﻣﺎدﯾﻬﺎ در دﯾﻪ ﻣﯿﺰﯾﺴﺖ و ﻫﺮدﯾﻬﻰ زﻧﺪﮔﺎﻧﻰ
ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ داﺷﺖ. اﯾﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﺴﺒﺐ ﮐﻔﺎﯾﺖ و ﻋﺪاﻟﺖ ﺧﻮاﻫﻰ ﻃﺮف رﺟﻮع ﻋﺎﻣﻪ ﺷﺪ و ﻣﺮدم
ﻣﺤﺎﮐﻤﺎت ﺧﻮد را ﻧﺰد او ﺑﺮدﻧﺪ. ﺑﻌﺪ از ﭼﻨﺪى او ﺑﺎﯾﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ، ﮐﻪ رﺟﻮﻋﺎت ﻣﺮدم زﯾﺎد اﺳﺖ و ﻧﻤﯿﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻣﻮر ﺷﺨﺼﻰ ﺑﺮﺳﺪ، از اﯾﻦ ﮐﺎر ﮐﻨﺎر ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﺮ اﺛﺮ اﯾﻦ ﮐﻨﺎرهﮔﯿﺮى دزدى و اﻏﺘﺸﺎش
ﻗﻮت ﯾﺎﻓﺖ و ﻣﺮدم ﺟﻤﻊ ﺷﺪه ﮔﻔﺘﻨﺪ، ﭼﻮن ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل زﻧﺪﮔﺎﻧﻰ ﺳﺨﺖ اﺳﺖ، ﺑﻬﺘﺮ آﻧﺴﺖ، ﮐﻪ
ﺷﺨﺼﻰ را ﺑﺮ ﺧﻮد ﭘﺎدﺷﺎه ﮐﻨﯿﻢ، ﺗﺎ اﻣﻨﯿﺖ را ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ و ﻣﺎ ﺑﺎ راﺣﺘﻰ ﺑﮑﺎرﻫﺎى ﺧﻮد ﺑﭙﺮدازﯾﻢ. ﭘﺲ
از آن ﻣﺮدم درﺻﺪد اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺨﺼﻰ ﺑﺮآﻣﺪﻧﺪ و، ﺑﻮاﺳﻄﻪ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎﺋﻰ، ﮐﻪ دﯾﻮﮐﺲ ﻗﺒﻼ ﺗﻬﯿﻪ ﮐﺮده
 ﺑﻮد، او اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪ. راﺟﻊ ﺑﺎﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎى ﻫﺮودوت ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ: ﺑﻌﺾ

ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﺗﺼﻮر ﮐﺮدهاﻧﺪ، ﮐﻪ دﯾﻮﮐﺲ او ﻫﻤﺎن دﯾﺎاﮐّﻮى ﮐﺘﯿﺒﻪ ﺳﺎرﮔﻦ دوم اﺳﺖ، وﻟﻰ ﺑﺮﺧﻰ در
اﯾﻨﮑﻪ دﯾﻮﮐﺲ ﮐﻠّﯿﮥ ﺷﺨﺺ ﺗﺎرﯾﺨﻰ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺮدﯾﺪ دارﻧﺪ. ﺑﻬﺮﺣﺎل، ﭼﻮن اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﯿﺎرى
از ﻣﺴﺎﺋﻞ دﯾﮕﺮ، ﮐﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺘﺎرﯾﺦ ﻣﺎد اﺳﺖ، ﻣﺤﻘﻖ ﻧﻤﯿﺒﺎﺷﺪ، ﻣﺎ اﺳﻤﻰ را ﮐﻪ ﻫﺮودوت ذﮐﺮ ﮐﺮده،
ﻧﻮﺷﺘﻪاﯾﻢ. ﺑﻌﺪ ﻣﻮرخ ﻣﺰﺑﻮر ﮔﻮﯾﺪ (ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ) ﯾﮑﻰ از ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮐﺎرﻫﺎى دﯾﻮﮐﺲ ﭘﺲ از اﻧﺘﺨﺎب او
ﺑﺸﺎﻫﻰ اﯾﻦ ﺑﻮد، ﮐﻪ ﻗﺮاوﻻن و ﻣﺴﺘﺤﻔﻈﯿﻨﻰ ﺑﺮاى ﺧﻮد ﺗﺮﺗﯿﺐ داد و ﺑﻌﺪ ﻣﺮدم را ﺑﺮ آن داﺷﺖ، ﮐﻪ
ﺷﻬﺮى ﺗﺄﺳﯿﺲ ﮐﻨﻨﺪ (ﻫﺮودوت ﮔﻮﯾﺪ «ﺗﺮﮐﯿﺐ دﻫﻨﺪ») و ﺑﺎ اﯾﻦ ﻣﻘﺼﻮد ﻣﺤﻞ ﻫﻤﺪان را اﻧﺘﺨﺎب
ﮐﺮد. در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﺎﻣﺮ ﺷﺎه ﻗﺼﺮى ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ، ﮐﻪ ﻫﻔﺖ ﻗﻠﻌﻪ داﺷﺖ، دﯾﻮار ﻫﺮﯾﮏ از ﻗﻼع دروﻧﻰ ﺑﺮ دﯾﻮار
ﻗﻠﻌﻪ ﺑﯿﺮوﻧﻰ ﻣﺸﺮف و آﺧﺮﯾﻦ دﯾﻮار ﺑﺮ ﺗﻤﺎم دﯾﻮارﻫﺎ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﻮد. اﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﻮﺳﯿﻠﻪ ﺗﭙﻪﻫﺎ ﯾﺎ
ﺻﻨﻌﺖ اﻧﺠﺎم ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد. ﻗﺼﺮ ﺳﻠﻄﻨﺘﻰ و ﺧﺰاﻧﻪ را در آﺧﺮﯾﻦ ﻗﻠﻌﻪ دروﻧﻰ ﺟﺎ دادﻧﺪ. از ﻫﻔﺖ دﯾﻮار
ﻫﻤﺪان ﻫﺮﮐﺪام رﻧﮕﻰ ﻣﻌﯿﻦ داﺷﺖ. ﮐﻨﮕﺮهﻫﺎى دﯾﻮار اول (ﺑﯿﺮوﻧﻰ) ﺳﻔﯿﺪ ﺑﻮد، دوﻣﻰ ﺳﯿﺎه، ﺳﻮﻣﻰ
ﺳﺮخ ﺗﻨﺪ، ﭼﻬﺎرﻣﻰ آﺑﻰ، ﭘﻨﺠﻤﯿﻦ ﺳﺮخ ﺑﺎز، ﺷﺸﻤﯿﻦ ﺳﯿﻤﯿﻦ رﻧﮓ، ﻫﻔﺘﻤﯿﻦ زرﯾﻦﮔﻮن. اﯾﻦ ﻧﻮع
رﻧﮓآﻣﯿﺰى را در ﺑﺎﺑﻞ ﻋﻼﻣﺎت ﺳﯿﺎرات ﺳﺒﻌﻪ ﻣﯿﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺮج ﻣﻌﺒﺪ ﻣﻌﺮوف (ﺑﯿﺮس ﻧﻤﺮود) در ﺑﺎﺑﻞ
ﺑﺎﯾﻦ رﻧﮕﻬﺎ ﻣﻠﻮن ﺑﻮد، وﻟﻰ در ﻫﻤﺪان رﻧﮓآﻣﯿﺰﯾﻬﺎى ﻣﺰﺑﻮر را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ. در ﺑﺎب اﻧﺪازه دﯾﻮارﻫﺎ ﻫﺮودوت ﮔﻮﯾﺪ، ﮐﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ دﯾﻮار ﻗﻠﻌﻪ ﻫﻤﺪان ﺑﺤﺠﻢ دﯾﻮار آﺗﻦ ﻣﯿﺮﺳﯿﺪ. (ﺳﮑﻨﻪ
آﺗﻦ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ ﺳﻰ ﻫﺰار ﻧﻔﺮ ﺑﻮد. م.) ﯾﮑﻰ از ﮐﺎرﻫﺎى دﯾﻮﮐﺲ اﯾﻦ ﺑﻮد، ﮐﻪ ﺑﺘﻘﻠﯿﺪ درﺑﺎر آﺳﻮر ﻣﺮاﺳﻤﻰ
ﺑﺮاى ﭘﺬﯾﺮاﺋﻰ ﻣﻘﺮر داﺷﺖ، ﻣﺜﻼ روﺑﺮو ﺷﺪن ﺑﺎ ﺷﺎه، ﺧﻨﺪه ﮐﺮدن، آب دﻫﻦ اﻓﮑﻨﺪن در ﺣﻀﻮر او
ﻣﻤﻨﻮع ﺷﺪ و ﻋﺮاﺋﺾ را ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ ﺑﺸﺨﺼﻰ، ﮐﻪ ﻣﻌﯿﻦ ﺷﺪه ﺑﻮد، ﺑﺪﻫﻨﺪ، ﺗﺎ او ﺑﺸﺎه ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ. دﯾﻮﮐﺲ
ﺧﻮد ﺑﺸﺨﺼﻪ ﺑﻌﺮاﺋﺾ رﺳﯿﺪﮔﻰ ﻣﯿﮑﺮد، ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ، ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻋﺮاﺋﺾ ﺧﻮد را ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺸﺨﺼﻰ، ﮐﻪ
ﻣﻌﯿﻦ ﺷﺪه ﺑﻮد، ﻣﯿﺪادﻧﺪ.
ﺷﺎه اﯾﻦ ﻋﺮاﯾﺾ را ﺧﻮاﻧﺪه، ﺑﻌﺪ رﺳﯿﺪﮔﻰ ﮐﺮده ﺣﮑﻢ ﺧﻮد را ﻣﯿﻨﻮﺷﺖ و ﻋﺮاﯾﺾ را ﭘﺲ ﻣﯿﻔﺮﺳﺘﺎد.
در ﻣﻮﻗﻊ وﻗﻮع ﺟﻨﺎﯾﺎت، ﻣﻘﺼﺮ را ﺑﺤﻀﻮر ﺧﻮد ﻣﯿﻄﻠﺒﯿﺪ و ﭘﺲ از رﺳﯿﺪﮔﻰ ﻣﺠﺎزات ﻣﻘﺼﺮ را
ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻘﺼﯿﺮش ﻣﻌﯿﻦ ﻣﯿﮑﺮد. اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺒﺎت را ﻣﻘﺮر
داﺷﺘﻪ ﺑﻮد، ﺗﺎ اﺷﺨﺎﺻﻰ، ﮐﻪ ﺑﺎ او ﻣﺴﺎوى ﺑﻮدﻧﺪ، ﯾﺎ ﺑﺎ او ﺗﺮﺑﯿﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و دﯾﻮﮐﺲ از ﺣﯿﺚ ﻧﮋاد ﺑﺮ
آﻧﻬﺎ ﺑﺮﺗﺮى ﻧﺪاﺷﺖ، او را ﻧﺒﯿﻨﻨﺪ و ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﺮﺗﺮﯾﺶ ﮔﺮان ﻧﯿﺎﯾﺪ، زﯾﺮا ﺗﺼﻮر ﻣﯿﮑﺮد ﮐﻪ اﮔﺮ او را ﻧﺒﯿﻨﻨﺪ،
ﮔﻤﺎن ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد، دﯾﻮﮐﺲ ﻣﻮﺟﻮدى اﺳﺖ ﻏﯿﺮ از آﻧﻬﺎ. از ﮔﻔﺘﻪﻫﺎى ﻫﺮودوت و اﻃﻼﻋﺎت دﯾﮕﺮ
اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﯿﺸﻮد، ﮐﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻃﻮﻻﻧﻰ اﯾﻦ ﺷﺎه ﺻﺮف ﺟﻤﻊآورى و ﻣﺘﺤﺪ ﮐﺮدن ﻃﻮاﺋﻒ ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﺎد
ﺷﺪه. در اﯾﻦ راه دﯾﻮﮐﺲ ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﺣﺰم و اﺣﺘﯿﺎط ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ ﺑﻮد، و ﭼﻮن ﺳﻨّﺎ ﺧﺮﯾﺐ ﭘﺎدﺷﺎه آﺳﻮر
ﺑﺠﻨﮕﻬﺎى ﻣﺘﻤﺎدى ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻞ و ﻋﯿﻼم اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺖ، ﻓﺮﺻﺖ ﻧﻤﯿﯿﺎﻓﺖ ﺑﻔﮑﺮ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻬﺎى دور و ﺳﺨﺖ
ﻣﺎد ﺑﯿﻔﺘﺪ، ﺑﺨﺼﻮص ﮐﻪ دوﻟﺖ ﻣﺎد ﺑﺎج ﺧﻮد را ﻣﯿﭙﺮداﺧﺖ و ﺑﻬﺎﻧﻪاى ﺑﺮاى ﻟﺸﮑﺮﮐﺸﻰ آﺳﻮرﯾﻬﺎ ﺑﺎﯾﻦ
ﻣﻤﻠﮑﺖ ﻧﺒﻮد. ﻓﻘﻂ ﯾﮑﺪﻓﻌﻪ آﺳﻮرﯾﻬﺎ ﺑﻪ اﻟّﯿﭙﻰ «1»، ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﺣﯿﻪاى از ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه اﻣﺮوزى ﺗﻄﺒﯿﻖ ﺷﺪه،
آﻣﺪﻧﺪ و، ﭼﻮن ﻣﺎد آرام ﺑﻮد، از آﻧﺠﺎ ﺗﺠﺎوز ﻧﮑﺮدﻧﺪ. ﻣﺪت ﺳﻠﻄﻨﺖ اﯾﻦ ﺷﺎه از 708 ﯾﺎ ﺑﻘﻮﻟﻰ از 701
ﺗﺎ 655 ق. م ﺑﻮد.