بالاتر گفته شد، که اسکندر از کلیکیه حرکت کردهو از دربند سوریه گذشته به ایسوس درآمد.
بعد چنین اتفاق افتاد، که شبى که اسکندر از دربند سوریه میگذشت، همان شب هم داریوش در
تعقیب اسکندر از دربند آمان «1» گذشتو در پشت سر اسکندر واقع شد (این دربند را با دربند
سوریه در ضمن وقایع لشکرکشى کوروش براى جنگ با اردشیر دوم توصیف کردهایم). ایرانیها
از این جهت، که پشت سر قشون اسکند را گرفته بودندو قشون مقدونى از پیش دریاو از پس
قشون ایران را داشت، شک نداشتند که مقدونیها فرار خواهند کرد و، چون چند نفر از مقدونیهاى
مجروحو مریض، که از قشون اسکندر عقب مانده بودند، اسیر گشتند ایرانیها در این عقیده بیشتر راسخ شدند. موافق گفته کنتکورث (کتاب 3، بند 8) اسرا ر ایرانیه ناقص کردهو اردوى
داریوش را بآنها نشان اده رها کردند، تا بقشون اسکندر ملحق شده آنچه را، که از عظمت قشون
ایران دیده بودند، بیان کند (آریان گوید که اسراى مریض را کشتند (کتاب 3، فصل 3، بند 1)
ولى پلوتارك و دیودو راجع بناقص کردن این اسراء ساکتاندو بنابراین باید این خبر را با
احتیاط تلقى کرد، زیرا، هر دو مورخ مذکور در قرن اول میلادى میزیستندو بوقایع این زمان
نزدیکتر بودند. دیگر اینکه درستنویسى پلوتارك معلوم است). پس از آن داریوش از رود پىنار
«2» گذشته بتعقیب اسکندر پرداختو اسراى مقدونى، که رها شده بودند، باردوى اسکند رسیده
خبر ادند، که داریوش با کمال شتاب در تعقیب اردوى مقدونى است. مقدونیها این خبر را در
 ابتداء باور نمیکردند و اسکندر مفتّشینى فرستاد، تا بوسیله تحیقات معلوم کند، که این سپاه ایران سپاه خو داریوش
است یا لشکر یکى از سردران او. پس از آن، قبل از اینکه مفتّشین برگردند، مقدونیها جمعیت
کثیرى از دور مشاهده کردند و بزودى آتشها از هرطرف در تمام دشت روشن شدو آتش تمام
افق را چنان فرو گرفت، که پنداشتى تمام دشت میسوزد. اسکندر از این واقعه غرق شعف گردید،
زیرا میدید، که مهمترین آرزوى او، یعنى وقوع جنگ در این میدان تنگ، وجود خارجى مىیابد،
ولى در همین حال نگرانىهاى زیاد و اضطرابى شدید بر او مستولى شد، زیرا روشن بود، که فقط
یک شب فاصله بین حالو فردائى است، که در این میدان، جنگ قطعى روى خواهد اد و
هرچند اسکندر بهرهمندىهاى سابق خود را بخاطر میآورد، باز نمیتوانست بداند، که نسیم فتح و
ظفر بپرچم کى خواهد وزید. پس از آن از فکرو تأمل بیرون آمده حکم کرد سپاهیان او برفع
خستگىهاى خود بپردازندو بعد اسلحه برداشته براى پاس سوم شب حاضر جنگ باشند. سپس با
مشعلهائى بقلّه یکى از بلندیهاى این محلّ رفته براى خدائى، که بعقیده یوانیها حامى این محلّ بود، قربانى کرد. وقتى که زمان حرکت درسید. سپاه مقدونى براه افتادو در طلیعه صبح وارد
گردنهاى شد، که میبایست در آنجا مواقع مناسب گیرد. مفتّشینى که براى تفتیش رفته بودند، در
اینحال درسیده خبر ادند، که داریوش در سى استادى (یک فرسنگى) قشون مقدونى است.
پس از آن اسکندر فرمان توقف بقشون خود اد، لباس خود را تغیر اده مسلّح گردید و
بصفآرائى لشکر براى جنگ پرداخت.
در این احوال دهقانهائى، که از نزدیک شدن قشون مقدونى ترسیده و فرار کرده بودند، باردوى
داریوش خبر بردند، که قشون اسکندر در ایسوس است.
این خبر باعث تحیر ایرانىها گردید، زیرا میپنداشتند، که سپاه مقدونى در حال عقبنشینىو فرار
استو اکنون دیدند، که مقدونیها جنگ ر استقبال میکند.
بر اثر این قضیه ایرانیها مضطرب گشته با عجله مشغول تبدیل حال حرکت بحال جنگ
شدند، چه واهمه داشتند، که قشون اسکندر د رسد، پیش از آنکه سپاهیان براى جنگ حاضر
شده باشند. نقشه داریوش راجع بجنگى، که در پیش داشت، چنین بود: خو داریوش میخواست با
قسمتى از سپاه ایران بلندى میدان جنگ ر اشغال کندو بکوشد، که از پهلوهاى دشمن گذشته
پشت سر آن را بگیرد. قسمت دیگر سپاه أمور بود، که از طرف دریا، یعنى از طرف مخالف
حمله کند، تا مقدونیها از هرطرف در فشار باشند. علاوه بر این اقدامات بیستهزار نفر کماندار
أمور بودند، که از رود پىنار، که بین دو لشکر حائل بود، گذشته بمقدونیها حمله برند و، اگر
نتوانستند از عهده آنان برآیند، بکوه عقب نشسته در نهان حرکت کند، تا از پهلوى آخرین صف
دشمن گذشته پشت سر آن را بگیرند. این نقشه خوب بود، ولى براى اجراى آن میبایست قشون
ایران ورزیدهو دراى اطاعت نظامى باشد، تا همه مانند فردى فرمان ر اجرا کند. اما موافق آنچه
از نوشتههاى مورخین یوانى دیده میشود، این سپاه عظیم، که افراد شجاع و دلیر داشت، نظم و
ترتیب را فاقد بودو دیگر اینکه محلّ براى جنگ چنین سپاهى عظیم بهیچوجه مناسبت نداشت،
زیرا، چنانکه گفته شد، بواسطه تنگى جا ایرانیها نمىتوانستند از فزونى عدهشان استفاده کند.(دیودور، کتاب 17، بند 3- آریان، کتاب 2، فصل 4، بند 1 کنتکورث، کتاب 3، بند 8-
پلوتارك، کتاب اسکندر، بند 26).