.jpg)
هرودوت گوید(کتاب 7، بند 20-26): خشیارشا بر اثر تصمیم خود به تدارکات و تجهیزات جنگى پرداخت، تا چهار سال بعد از تسخیر ثانوى مصر این تدارکات طول کشید (484-481 ق.م) و فقط در سال پنجم خشیارشا تهیه حرکت خود را دید. لشکرى، که خشیارشا حرکت داد، بزرگترین لشکرى بود، که تا آن زمان بحرکت آمده بود و لشکرکشى داریوش به مملکت سکاها در ردیف این قشونکشى حقیر بنظر مىآمد: نبود مردمى، که در این جنگ شرکت نکرد. کجا است رودى باستثناى رودهاى عظیم، که آب آن براى رفع عطش این سپاه کافى بود؟ مردمانى پیاده نظام دادند، مللى سواره نظام. بعضى بحریه تجهیز کردند، برخى کشتیهاى دراز براى ساختن پل ها و حمل و نقل. گروهى مأمور تهیه آذوقه شدند، جمعى مشغول تسطیح و تعمیر راه ها. چون در دفعه اولى، در حوالى کوه آتس بحرّیه ایران دوچار طوفان گردیده بود، حالا در مدت سه سال بحفر کانالى پرداختند. این کار بعهده بوبارس پسر مگاباس و ارتاخه پسر آرته بود.
آتس کوه بزرگیست، که دامنه آن بدریا میرسد و برزخى تشکیل میکند، که شبیه شبه جزیره
است. عرض این برزخ دوازده استاد است(تقریبا دو هزار و دویست ذرع). در این برزخ شهرهائى است، که به اراده شاه پارس، پس از حفر کانال، مبدل به جزایرى شدند(اگرچه هرودوت عرض و عمق ترعه را معین نمیکند، ولى، چنانکه اندازه گرفته اند، عرض 90 و عمق از 2 تا هشت پا بوده . کندن این کانال بعهده مردمان مختلف موکول شد و هر مردم قسمتى را از آن کندند. کارگرها بسه قسمت تقسیم شدند . قسمت اول، که از همه پائین تر بود، خاک را بدومى میداد و او بسومى و این آخرى خاك را بیرون میریخت. چون پهناى کانال را از بالا بپائین بیک اندازه معین کرده بودند و دیواره کانال بخطّ راست پائین میآمد، خاك بالاى دیواره ها شروع بریزش کرد، ولى فینیقیها در قسمت خود چارهاى قبلا پیشبینى کرده عرض کانال را در بالا دو مقابل عرض آن در پائین گرفته بودند. بعدها در چمنى، که مجاور این محل است، فینیقی ها بازارى براى مال التجاره خود تأسیس کردند.
و خواست عرض این کانال بقدرى باشد، که تا دو کشتى ترى رم بتوانند پهلو به پهلو حرکت کنند. مردمانى را که به کندن کانال گماشته بودند، بعد مأمور کردند، پلى بر رود ستریمون(ستروماى کنونى. م.) در تراکیه بسازند. در همین احوال خشیارشا امر کرد، مصریها و فینیقیها انبارهائى براى آذوقه ترتیب داده، جاهائى براى این انبارها انتخاب کنند، که با حوائج قشونى موافقت داشته باشد و در جنگ یونان افراد لشکر و مال هاى بنه دوچار قحطى نشوند: از مردمان آسیا عده اى مأمور بودند، گندم را در کشتى هاى حمل و نقل بدماغه سفید در تراکیه ببرند و دیگران به تیرودیز
در اراضى پرنتى ها، بعضى به دوریسک و برخى به ایون در کنار رود ستریمون و بالاخره جمعى به مقدونیه.
