ﭼﻨﺎن ﺑﻮد ﻣﻔﺎد ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎى ﻫﺮودوت، ﮐﺘﯿﺒﻪﻫﺎى آﺳﻮرى، ﻟﻮﺣﻪﻫﺎى ﺑﺎﺑﻠﻰ و ﻏﯿﺮه درﺑﺎره ﻣﺎدﯾﻬﺎ و
دوﻟﺖ ﻣﺎد، ﮐﻪ ذﮐﺮ ﺷﺪ. ﭼﻮن ﮐﺘﺰﯾﺎس ﻫﻢ ﭼﯿﺰﻫﺎﺋﻰ راﺟﻊ ﺑﻪ ﻣﺎد ﻧﻮﺷﺘﻪ، ﻻزم اﺳﺖ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ آﻧﺮا ﻧﯿﺰ
ذﮐﺮ ﮐﻨﯿﻢ، زﯾﺮا، اﮔﺮ ﻫﻢ در ﺑﻌﺾ ﻣﻮارد ﻣﻮاﻓﻖ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ، از ﮐﻠﯿﺎت آن ﻣﯿﺘﻮان راﺟﻊ ﺑﻪ ﻣﺎدﯾﻬﺎ،
دوﻟﺖ ﻣﺎد و ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت آن ﺑﺎ آﺳﻮر و ﺳﺎﺋﺮ ﻣﻠﻞ اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﻬﺎﺋﻰ ﮐﺮد: ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ در ﻣﺪﺧﻞ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ،
ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎى ﮐﺘﺰﯾﺎس ﮔﻢ ﺷﺪه و ﻓﻘﻂ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎى ﮐﻤﻰ از آن ﺑﻤﺎ رﺳﯿﺪه، زﯾﺮا ﺑﻌﺾ ﻣﻮرﺧﯿﻦ ﻗﺮون ﺑﻌﺪ
ﺟﺎﻫﺎﺋﻰ را از ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎى او در ﮐﺘﺐ ﺧﻮد ذﮐﺮ ﮐﺮدهاﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪ دﯾﻮدور- ﺳﻰﺳﻰﻟﻰ اﺳﺖ، ﮐﻪ
راﺟﻊ ﺑﻪ ﻣﺎد از ﻗﻮل ﮐﺘﺰﯾﺎس ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻮﯾﺪ (ﮐﺘﺎب 2- ﺑﻨﺪ 23).